Để chủ động phòng, chống đói, rét giảm thiểu thiệt hại đến mức thấp nhất do rét đậm, rét hại gây ra trong chăn nuôi. Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã tuyên truyền, hướng dẫn các hộ chăn nuôi gia súc, gia cầm, thủy sản thực hiện một số biện pháp phòng, chống đói, rét cụ thể như sau:
👉1. Biện pháp phòng chống đói, rét chung cho vật nuôi
- Người chăn nuôi thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết để có phương án phòng chống đói, rét cho vật nuôi hợp lý. Hàng năm chủ động theo dõi dự báo thời tiết sớm, có phương án chủ động dự trữ, chuẩn bị nguồn thức ăn, nước uống, các vật liệu cần thiết để thực hiện các biện pháp phòng, chống đói, rét cho đàn vật nuôi; đồng thời chấp hành đầy đủ các quy định về phòng dịch cho đàn vật nuôi theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn ở địa phương.
- Thường xuyên kiểm tra, sửa chữa chuồng trại, dùng bạt dứa, tấm ni lông lớn hoặc các loại vật liệu khác để che kín chuồng nuôi, hạn chế gió lùa, dùng các loại chăn, quần áo cũ, bao tải hoặc các vật liệu khác để giữ ấm cho gia súc; áp dụng biện pháp sưởi ấm cho vật nuôi vào ban đêm như dùng bóng đèn công suất lớn, dải chất độn chuồng, ủ trấu, đốt lửa... nhưng lưu ý tránh gây cháy hoặc khói quá nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe của vật nuôi. Giữ nền chuồng khô ráo hạn chế rửa chuồng trại,..
- Chuẩn bị đầy đủ các nguồn thức ăn đảm bảo dinh dưỡng, nước uống sạch cho đàn vật nuôi nhằm chăm sóc, nuôi dưỡng tốt, bổ sung các loại vitamin và khoáng chất nhằm nâng cao sức đề kháng, sức chống chịu trong điều kiện thời tiết bất lợi. Đối với gia súc, gia cầm non, gia súc gầy yếu cho ăn đủ chất dinh dưỡng, che chắn chuồng trại, tránh gió lùa, sưởi ấm cho đàn vật nuôi.
- Thực hiện tẩy giun sán định kỳ cho vật nuôi, thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin cho đàn vật nuôi, định kỳ vệ sinh tiêu độc khử trùng bằng hóa chất và vôi bột để phòng bệnh theo đúng hướng dẫn của cơ quan chuyên môn tại địa phương. Áp dụng các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học; Hạn chế cho người vào thăm chuồng nuôi, phun thuốc diệt ruồi, muỗi, có giải pháp diệt, hạn chế các động vật trung gian truyền bệnh trong khu vực chuồng nuôi (diệt chuột, nuôi nhốt gia cầm, chim, chó, mèo...).
- Trong trường hợp phát hiện vật nuôi bị chết do dịch bệnh hoặc do rét đậm, rét hại, phải báo ngay với Trưởng thôn dân cư để có biện pháp xử lý kịp thời.
👉2. Các biện pháp phòng chống đói, rét cho từng đối tượng vật nuôi
2.1. Đối với trâu, bò
Ngoài các giải pháp chung đã nêu ở trên, trâu bò là đối tượng dễ chịu tác động, cần thực hiện tốt các giải pháp sau:
- Thực hiện tốt việc gia cố, che chắn chuồng trại, sưởi ấm cho trâu, bò vào ban đêm như dải chất độn chuồng, ủ trấu, đốt lửa… (lưu ý tránh gây cháy, khói nhiều gây ngạt, ảnh hưởng đến sức khỏe của gia súc).
- Tổ chức trồng cỏ, ngô để thu hoạch chế biến dự trữ cỏ khô, cây ngô, cây sắn, chế biến ủ chua đảm bảo đủ lượng thức ăn xơ thô cho vật nuôi trong mùa đông.
- Ngoài cho ăn thức ăn thô, xanh cần bổ sung thêm các loại thức ăn tinh như cám gạo cho đàn trâu bò, bổ sung các loại vitamin và khoáng chất trong khẩu phần ăn của đàn vật nuôi. Ví dụ bò nặng 300 kg cần cho bò ăn 30kg cỏ xanh/ngày, bổ sung thêm 0,5-l kg thức ăn tinh/con/ngày (bột ngô, bột sắn, cám gạo,.. ) để trâu bò có đủ năng lượng chống rét. Cung cấp thức ăn xanh ủ chua cho trâu bò như ủ chua cỏ voi, VA06, thân cây ngô,., với lượng 7-10kg/ngày, kết hợp ăn thêm cỏ xanh, rơm nhằm nâng cao tỷ lệ tiêu hóa và đảm bảo sức khỏe cho đàn trâu bò trong mùa rét. Cho trâu, bò uống đủ nước, trong những ngày giá rét cho uống nước ấm có hòa muối với lượng nước khoảng 9-10g/10 lít nước.
- Nếu nhiệt độ trong ngày ≤ 12 độ C không chăn thả trâu bò.
- Thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh cho trâu, bò theo quy định, đặc biệt là các loại vắc xin như: Tụ huyết trùng, Lở mồm long móng, Viêm da nổi cục…
🍬 2.2. Đối với lợn
- Đối với phương thức nuôi chuồng hở thực hiện dùng bạt che kín xung quanh chuồng nuôi, không để gió lùa, nhất là vào ban đêm; làm chuồng úm đối với lợn con theo mẹ.
- Khẩu phần ăn đảm bảo đầy đủ, cân đối chất dinh dưỡng đối với từng đối tượng lợn, uống đủ nước sạch, bổ sung thêm các vitamin tổng hợp, men tiêu hoá theo hướng dẫn nhà sản xuất.
- Hàng ngày, vệ sinh sạch sẽ chuồng trại, không để đọng phân, nước thải trong chuồng; định kỳ phun thuốc khử trùng, tiêu độc bằng các loại hoá chất và vôi bột. Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin phòng các bệnh cho đàn lợn như: Dịch tả lợn, Tai xanh, Lở mồm long móng, Tụ huyết trùng, Đóng dấu lợn...
- Vào những ngày mưa rét nhiệt độ xuống ≤ 12 độ C, không cọ rửa chuồng, tắm cho lợn hoặc thả rông.
- Theo dõi thường xuyên sức khỏe vật nuôi để phát hiện, xử lý kịp thời khi có biểu hiện ảnh hưởng do đói, rét, dịch bệnh.
🍬 2.3. Đối với gia cầm
- Đối với phương thức nuôi chuồng hở chuẩn bị đầy đủ phên, bạt che chắn, chống gió lùa; bổ sung thêm bóng điện (bóng tròn, bóng hồng ngoại) để sưởi ấm cho gia cầm trong những ngày rét đậm, rét hại.
- Mật độ nuôi hợp lý đối với gà đẻ: 6-8 con/m2; gà thịt: 8-10 con/m2.
- Cho ăn thức ăn có đầy đủ chất dinh dưỡng, phù hợp với từng lứa tuổi của gà; cho uống đủ nước sạch, ấm và bổ sung thêm đường Gluco, các loại Vitamin tổng hợp, men tiêu hoá để nâng cao khả năng chống bệnh cho gà.
- Thường xuyên vệ sinh chuồng trại sạch sẽ và thay chất độn chuồng. Định kỳ phun thuốc khử trùng, tiêu độc bằng các loại hoá chất như: Gludekol, Five-Perkons, Good Farm L, Hantox-200, RTD-TC 01 Plus.... Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin: Cúm gia cầm, Newcastle, Gumboro, Dịch tả vịt...để phòng bệnh.
- Vào những ngày mưa rét nhiệt độ xuống ≤ 12 độ C không thả gia cầm.
- Theo dõi thường xuyên tình trạng đàn gia cầm để phát hiện, xử lý kịp thời khi có biểu hiện ảnh hưởng do đói, rét, dịch bệnh.
🍬 2.4. Đối với ao nuôi thủy sản
+ Tuyệt đối không kéo lưới kiểm tra cá để tránh bị xây xát đặc biệt các đối tượng như: Rô phi, cá Trê lai, Cá rô đồng… những cơ sở nuôi thủy sản thương phẩm gần đến kỳ thu hoạch nhưng không có điều kiện thực hiện chống rét cần tổ chức thu hoạch sớm.
+ Duy trì mực nước ao nuôi đảm bảo độ sâu từ 1,5-2,0 m trở lên;
+ Làm khung và che phủ bề mặt ao bằng nilon hoặc bạt để ngăn gió, giữ ấm cho ao nuôi;
+ Thả bèo lên mặt ao từ 1/3-1/2 diện tích mặt nước ao nuôi về phía Bắc (bèo được gom vào một góc tránh thả tràn lan che kín hết diện tích mặt nước ao, làm giảm độ thoáng của ao, giảm khả năng hòa tan oxy từ không khí vào nước sẽ ảnh hưởng tới thủy sản nuôi);
+ Cho động vật thủy sản ăn đầy đủ thức ăn có chất lượng cao, các loại thức ăn nổi (cám viên nổi), hạn chế các loại thức ăn chìm để dễ dàng kiểm soát tốc độ ăn, sức khỏe.
+ Định kỳ hàng tháng bổ sung Vitamin C tăng cường sức đề kháng cho động vật thủy sản vào những ngày thời tiết nắng ấm; ngừng cho ăn khi nhiệt độ môi trường xuống dưới 12 độ C.
+ Hàng ngày theo dõi chất lượng nước, không đưa phân hữu cơ, vô cơ xuống ao. Định kỳ 15-20 ngày/1 lần sử dụng vôi bột với lượng 2-3kg/100m3 nước ao (vôi bột được hoà tan vào nước trước khi té xuống ao) hoặc một số hóa chất hướng dẫn của cơ quan chuyên môn (lưu ý: không được sử dụng các hóa chất có trong danh mục cấm sử dụng) rồi té đều xuống ao để khử trùng nước ao nuôi, phòng bệnh cho loài nuôi. Thường xuyên quan sát, phát hiện các biểu hiện bất thường trong ao nuôi để tìm biện pháp xử lý kịp thời.
+ Sử dụng các thiết bị tạo oxy cho ao nuôi tránh hiện tượng bị ngạt khí vào những hôm thời tiết thay đổi âm u, mưa phùn, ít gió,…
+ Khi cá có hiện tượng chết hoặc bị bệnh cần vớt lên và xử lý khử trùng hạn chế lây lan bệnh và đảm bảo vệ sinh môi trường.
Trên đây là một số nội dung hướng dẫn phòng, chống đói, rét cho đàn vật nuôi, thủy sản. Đề nghị các thôn tuyên truyền, hướng dẫn người dân để đảm bảo chăn nuôi phát triển ổn định và hạn chế thấp nhất thiệt hại do rét đậm, rét hại gây ra./.